F - f

F муз. нотэхэр хьарыфхэмкIэ къагъэлъагъомэ, «фа» нотэр ары

FA муз. нотэу фа; ~ anahtarı еплъ faanahtarı

FAAL а. 1) хьатэрат, активнагъэ зыхэлъ, активнэ; ~ bir çocuk кIэлэ хьатэрат гор; 2) гуетныгъэ зыхэлъ, шIу; чаныгъэ зыхэлъ, чан; bir şeye ~ olarak iştirak etmek зыгорэм шIоу хэлэжьэн; 2) кIуачIэ зиIэр, кIорэр; Iоф зышIэрэ; faal(iyetteki yürürlükteki) kanun кIуачIэ зиIэ хабз; ~ paralar кIорэ ахъщэхэр; <> ~ yanardağ (volkan) мыкIосэжьыгъэ вулкан

FAALİYET (-ti) а. Iоф ышIэн; гъэпсыгъэу щыIэн, Iоф ышIэу щыIэн; fabrika ~е başladı; заводым Iоф ышIэнэу фежьагъ; -e geçirmek (е getirmek) Iоф ышIэнэу тегъэпсыхьан; ~ göstermek IофышIэ фежьэн: ~ini hızlandırmak иIофшIэн гъэпсынкIэн

G - g

G муз. нотэхэр хьарыфхэмкIэ къагъэлъагъомэ соль нотэр ары

GAAR I, II еплъ gar II, III

GAASIP (-bı) I, II а еплъ gasıp I, II

GABARDİN фр. 1) габардин (шэкI лъэпкъ гор); 2) габардин(ым хэшIыкIыгъ)

GABARİ фр. габарит, иинагъ, иIатыгъ (гущ. п. лъэмыджхэм ычIэгъ коу, машинэу блэкIыщтхэм илъэгагъ, иинагъ)

GABAVET (-ti) а. къыгъагъ, гулъытэнчъагъ, шъхьэкъагъ, хьакъ-мэкъыгъ; ~ bir adam лIы хьакъ-мэкъ гор

GABAVETLİ къыгъэ, гулъытэнчъэ, шъхьакъэ, хьакъ-мэкъ

GABİ а. еплъ gabavetli

GABİYE а. gabi гущыIэм ибзылъфыгъэ къэIуакI еплъ gabi

H - h

H I муз. нотэхэр хьарыфхэмкIэ къагъэлъагъомэ си нотэр ары

H II хим. водородыр кIэкIэу къэзгъэлъэгъорэ символ (H)

HA I 1) сыд, етIанэ сыд, ыхьы; ha? ыхьы?; 2) ашъыу, мыдэ; ha bir bıraksan ашъыу, зэ щыгъэт! мыдэ зэ щыгъэт!; 3 ) мыр …. – р, ; amma güzel ha! амэ мыр зэрэдахэр; 4) арэп сэIо ha, sen bana kitap getirecektin арэп сэIо, тхылъ горэ къысфэпхьыщтыгъ; 5) джары, ары, хъун; gelir misin? - На, gelirim! укъэкIона? ~ Ары, сыкъэкIон!; 7) глаголитIум азыфагу дэтэу егъэлыягъэ мэхьанэ хелъхьэ –мэ –зэ кIэуххэр; yürü ha yürü, yol bitmiyor ki! тыкIомэ тыкIозэ гъогур ухырэп

HA II га (гектар)

HA BİRE къэмыуцоу, зэпымыоу, ренэу

I - ı

I 1. тырку элфыбэм и-11-нэрэ хьарыф; 2. рим пчъагъэ къэгъэлъэгъокIэ шIыкIэкIэ 1 (зы), апэрэ

-ICI (-İCİ, -UCU, -ÜCÜ) =кIо ( «.... шIэным пылъыр, …р зышIэрэр» мэхьанэр къэзытрэр); biçkici бзакIо; okuyucu еджакIо (еджапIэм щеджэрэр арэп); satıcı щакIо

 ICIK (-ğı): ~ı cıcığını зи къэмынэу, зэкIэри, цIыкIу-шъукIу къэмынэу; ~ını cıcığını bilmek цIыкIу-шъокIу къэмынэу пшIэн

IÇKIRIK (-ğı) еплъ hıçkırık

IĞIL мыкъуарлъэрэ, самбыр (псы чъэн шIыкIэм пае агъэфедэрэр); dere ~ ~ akıyor псыхъор мыкъуарлъэрэу мачъэ; <> ~ ~ terlemek пкIантIэр ошъум фэдэу къечъэхын

İ - i

İ I тырку элфыбэм и-12-нэрэ хьарыф

İ II хим. йодым исимвол (İ)

İA а. мэл хъуныр

İADE a. 1) тыжьыныр, етыжьыныр, ептыжьыныр; kitapları ~ etmek тхылъхэр ептыжьын; 2) перен. къежьэжьыныр, къытегъэзэжьыныр, къэублэжъыныр, зэрэщыты­гъэу гъэуцужьыныр, зыпкъ игъэуцожьыныр, зыпкъ иуцожьыныр, зэ­рэщытыгъэу хъужьыныр; ~i afiyet псауныгъэр зыпкъ иуцожьыныр; 3) (ипэгъокIэу) фэпшIэжьыныр, (ипэгъокIэу) удэзекIожьыныр, (ипэгъокIэу) епIожьыныр

İALE а. 1) унагъор пIыгъыныр; 2) унагъом ищыкIагъэхэр ебгъэгъотыныр

J - j

J тырку элфыбэм я-13-нэрэ хьарыф

JAGAR еплъ jaguar

JAGUAR фр. зоол. ягуар (Felis onca)

JAJ n. еплъ jaje

JAJE n. гущыIэ мэхьанэнчъ, зи къызэрымыкI

JAJHA n. шъхьарыгущыI, Iоржъор, гущыIал, мышъомылыIу

JALE I бзылъфыгъацIэ

JALE II n. осэпс, осэпсыцэ; ехьщыр şebnem II

JALÛZİ фр. жалюзи (пхъэ цIыкIу зэблыгъэ шъхьангъупчъэ пэIухъу)

JAMBON фр. 1) къокопкъы гъэгъугъ; 2) къол щыугъэ фэлагъ е гъэгъугъ

K - k

K I тырку элфыбэм я-14-нэрэ хьарыф

K II хим. калием исимвол (K)

KAAN I п. хъулъфыгъацIэ

KAAN II п. тар. каган, хъан (тырку къэралыгъо гъэпсыкIэкIэ хъаныгъом ишъхь)

KABA l. 1) пхъашэ; ~ kum пшэхъо пхъаш; ~ keten чэтэн пхъаш; 2) къызэрыкIу, мышъомыл; цIэлъэ-надж; (цIыфым пае) мыджыр; ~ adam а) лIы къызэрыкIу, лIы мышъомыл; б) лIы цIэлъэ-надж; в) лIы мыджыр; 2. мыIэпкIэ-лъапкI; 3. анат. пхэкI; <> ~ muamele дэзекIокIэ пхъаш; ~ sofu (дин IофхэмкIэ) фана­тик; ~ türkçe тыркубзэ пхъаш

L - l

L I тырку элфыбэм и-15-нэрэ хьарыф

L II муз. нотэхэр хьарыфхэмкIэ къагъэлъагъомэ ля нотэр ары

L III рим пчъагъэхэмкIэ 50

-L I къыгоуцогъэ гущыIэм ….м ехьылIагъэ; …у щыт мэхьанэ хэзылъхьэрэ кIэух. yasa-l >yasal хабзэ > хабзэу (щыт); хабзэм ехьылIагъэ

-L II пышIыхьэгъэ гущыIэм –пIэ; чIыпIэ мехьанэ хэзылъхьэрэ кIэух; oku-l > okul еджэ(н) > еджапIэ

-L-, -AL- / -EL- плъышъуацIэр глаголэу зыгъэпсрэ кIэух kısa-l-mak > kısalmak кIэку > кIэкон, кIако хъун

LA лат. хим. лантаным исимвол (La.)